Mədənin bir hissəsi və ya hamısı çıxarıldıqdan sonra ağızdan qidalanmaq mümkün olsa da, yeməyin qəbul edilən miqdarı və həzm yolunda irəliləməsi əvvəlkindən fərqli olur. Əvvəlki böyük porsiyanın yerini gün ərzində bölünmüş kiçik yeməklər tutur, çəki və vitamin ehtiyacı isə müntəzəm izlənir.

Laparoskopik əməliyyat qarında kiçik kəsiklərdən kamera və alətlərlə aparılır. Dəridəki kəsiklər kiçikdir. Daxildə isə həzm yolunun yenidən birləşdirildiyi böyük cərrahi müdaxilə aparıldığı üçün bərpa planı çıxarılan hissədən, qidalanma vəziyyətindən və əlavə müalicə ehtiyacından asılı olur.

Mədənin nə qədəri çıxarılır?

Mədənin cərrahi yolla çıxarılması qastrektomiya adlanır və şişin yeri ilə yayılması imkan verdikdə onun bir hissəsi saxlanılaraq qismən, başqa adı ilə subtotal qastrektomiya aparılır. Aşağı hissədə yerləşən bəzi şişlərdə xəstə hissə çıxarılır, qalan mədə isə qidanın keçməsi üçün bağırsaqla birləşdirilir.

Total qastrektomiyada bütün mədə çıxarılır və qida borusu nazik bağırsağa birləşdirilir. Yemək artıq mədədə toplanmır. Hansı əməliyyatın lazım olmasını yalnız daha az toxuma çıxarmaq istəyi müəyyən etmir, çünki məqsəd xərçəngli sahəni kənarlarında şiş hüceyrəsi qalmayacaq şəkildə çıxarmaqdır. Bəzi pasiyentlərdə bunun üçün mədənin hamısını götürmək lazım gəlir.

Fərqli müdaxilələrin necə aparıldığını qismən qastrektomiya və total qastrektomiya videolarında görmək olar. Hər iki video böyüklər üçün nəzərdə tutulmuş cərrahi çəkilişdir. Ümumi yanaşma mədə xərçənginin laparoskopik cərrahiyyəsi səhifəsində də izah edilir.

Limfa düyünləri niyə çıxarılır?

Xərçəng hüceyrələri mədənin ətrafındakı limfa düyünlərinə, bədənin müdafiə sisteminə aid kiçik toxuma strukturlarına yayıla bildiyindən əməliyyatda şişlə yanaşı müəyyən qruplara aid limfa düyünləri də çıxarılır. Bu, həm xəstəliyin müalicəsinə, həm də nə qədər yayıldığının daha dəqiq müəyyənləşdirilməsinə xidmət edir.

D2 limfa disseksiyası ifadəsi mədənin ətrafında müəyyən qruplara aid limfa düyünlərinin çıxarılmasını bildirir. Bu, xəstəliyin mərhələsi deyil. Çıxarılan toxumalar laboratoriyada araşdırılır; şişin dərinliyi, düyünlərə yayılması və kəsik kənarlarının vəziyyəti haqqında cavab sonrakı müalicə qərarına təsir edir.

Laparoskopik üsulun uyğunluğu şişin yayılması və əməliyyatın təhlükəsiz aparılma imkanı ilə qiymətləndirilir. Bəzən böyük kəsiklə açıq əməliyyat lazım olur və ya müdaxilə zamanı bu üsula keçilir. Əsas məsələ xərçəngin tələb etdiyi cərrahi həcmi yerinə yetirməkdir; kəsiklərin ölçüsü bunun əvəzinə keçmir.

Xəstəxanada qalmaq və ilk günlər

Mədənin çıxarılmasından sonra xəstəxanada çox vaxt bir və ya iki həftə qalmaq lazım gəlir, lakin əməliyyatın həcmi və fərdi bərpanın gedişi bu müddəti qısalda və ya uzada bilər. Çıxış günü fərdi müəyyənləşir. Qidalanmanın bərpası, hərəkət edə bilmək, ağrının dərmanlarla idarə olunması və ağırlaşmanın olub-olmaması daha mühüm meyarlardır.

İlk günlərdə maye və qida ağızdan kifayət qədər qəbul edilə bilmədikdə damar yolu və ya qidalandırıcı boru ilə dəstək verilir. Maye, yumşaq qida və daha bərk yeməklərə keçid cərrahi komandanın planına əsasən aparılır. Başqa xəstənin daha tez yeməyə başlaması sizin də eyni vaxtda başlamalı olduğunuzu göstərmir.

Tibb işçilərinin köməyi ilə erkən hərəkət və tənəffüs məşqləri bərpanın bir hissəsidir. Uzun müddət yataqda qalmaq ayaq damarlarında qan laxtasının yaranması və ağciyər problemləri riskini artıra bilər. Yorğunluq gözləniləndir, amma artan ağrı və nəfəs darlığı adi yorğunluq kimi qəbul edilməməlidir.

Yeni birləşmə yerindən sızma, qanaxma və infeksiya mümkün ağırlaşmalardandır. Evə çıxdıqdan sonra qızdırma, güclənən qarın və ya döş ağrısı, təkrarlanan qusma, maye qəbul edə bilməmə və sürətlə pisləşən hal təcili qiymətləndirilməlidir. Qəfil nəfəs darlığı, qan qusma və ya huşun itməsi təcili tibbi yardım tələb edir.

Yemək qaydası və dumping sindromu

Əvvəl rahat yeyilən bir boşqab yemək əməliyyatdan sonra həddən artıq gələ bilər. Az miqdarda yemək, yavaş çeynəmək və gün ərzində daha tez-tez qidalanmaq bu dəyişikliklə uyğunlaşmağa kömək edir. İştahanın gəlməsini gözləmək bəzən gün ərzində kifayət qədər qida qəbul edilməməsinə səbəb olur.

Zülal və enerji sağalma üçün lazımdır. Qidalanma mütəxəssisi olan dietoloq yeməyin tərkibini və miqdarını sizin vəziyyətinizə uyğunlaşdırarkən yumurta, balıq, yumşaq bişmiş ət və süd məhsulları kimi qidaları dözümlülüyə görə rasiona daxil edə bilər. Mayenin böyük hissəsini yeməklərin arasında qəbul etmək erkən doyma hissini azalda bilər; bu, ümumi maye qəbulunu azaltmaq demək deyil.

Qidanın bağırsağa sürətlə keçməsi dumping sindromu adlanan şikayətlər yarada bilər. Yeməkdən az sonra qarında sancı, köp, ishal, ürəkdöyünmə və başgicəllənmə ola bilər. Daha gec yaranan tərləmə, titrəmə və zəiflik isə qanda şəkərin enməsi ilə əlaqəli ola bilər. Hər kəsdə baş vermir.

Böyük porsiyalar və çox şəkərli içkilər şikayətləri artıra bilər. Yeməklərin bölünməsi və tərkibin dəyişdirilməsi çox vaxt kömək edir; davam edən hallarda əlavə müalicə lazım olur. Şikayətin hansı yeməkdən sonra və nə vaxt başladığını qeyd etmək həkimlə müzakirəni asanlaşdırdığı halda, qidanı qorxudan tam azaltmaq arıqlamanı və zəifliyi dərinləşdirə bilər.

B12 və uzunmüddətli nəzarət

Mədə B12 vitamininin sorulmasına kömək edən maddə hazırlayır. Bütün mədə çıxarıldıqdan sonra B12 əvəzedilməsi uzunmüddətli planın məcburi hissəsinə çevrilir. Çox vaxt iynə şəklində verilir. Qəbul formasını və vaxtını həkim müəyyənləşdirir. Qismən qastrektomiyadan sonra da çatışmazlıq yarana bilər.

Çəki, qanazlığı, dəmir və digər qida maddələrinin səviyyəsi ehtiyaca uyğun izlənir. Getdikcə artan udma çətinliyi, qidanın ilişməsi və davamlı arıqlama olduqda yalnız pəhrizi dəyişmək kifayət etməyə bilər, çünki birləşmə yerində daralma və ya başqa problemin olub-olmadığını araşdırmaq lazımdır. Nəzarət görüşlərində həm bu şikayətlər, həm də xərçənglə bağlı sonrakı müalicə və müayinə planı müzakirə olunur.